شروع جنگ جهانی اول

بیش از 100 سال از پایان جنگ جهانی اول می گذرد و بزرگداشت جان های از دست رفته  و پایان این جنگ هنوز همه ساله در سراسر اروپا جشن گرفته می شود. مورخ استرالیایی پاول هام در مورد میزان تخریب این جنگ می گوید “تمدن ما را نابود کرد”. جنگ جهانی اول اولین درگیری بین کشورهای صنعتی و بزرگ بود که باعث کشته شدن 10 میلیون سرباز و نظامی و حداقل 21 میلیون انسان غیر نظامی شد. شروع جنگ جهانی اول نه تنها به نحو چشمگیری شکل جامعه را در آن زمان تغییر داد بلکه تأثیر آن تا قرن 21 نیز ادامه داشت. جنگ جهانی اول اتفاقی بود که سالیان سال زندگی کسانی که درون آن بودند و یا حتی کیلومترها از آن دور بودند را دستخوش تغییرات وحشتناکی قرار داد و هنوز پس از گذشت بیش از یک قرن به عنوان بخش حیرت انگیزی از تاریخ به آن نگاه می شود. برای اینکه بدانیم شروع جنگ جهانی اول چطور بود، ادامه این مطلب از ویکیچه را بخوانید.

شروع جنگ جهانی اول

اولین جرقه شروع جنگ جهانی اول

اگر برای شما هم سوال “چگونه جنگ جهانی اول آغاز شد؟” یک سوال اساسی است باید گفت ساده ترین پاسخ این است که علت اصلی و به ظاهر ساده ی آن ترور فرانتس فردیناند پادشاه اتریش مجارستان در سال 1914 بود. مرگ وی به دست گاوریلو پرنسیپ ملی گرای صربستانی که عضوی از گروه نظامی مخفی معروف به “دست سیاه” بود اتفاق افتاد و قدرت های بزرگ نظامی اروپا را به سمت یک جنگ بزرگ سوق داد. البته وقایع منجر به ترور به طور قابل توجهی پیچیده است اما اکثر محققان اتفاق نظر دارند که ظهور تدریجی اتحادهای گروهی بین قدرت های بزرگ آن زمان دلیل اصلی سقوط اروپا در جنگ بود. به این ترتیب شش قدرت بزرگ اروپا به دو گروه گسترده و اصلی تبدیل شدند: انگلیس، فرانسه و روسیه سه گانه متفقین را تشکیل دادند و آلمان، اتریش-مجارستان و ایتالیا اتحاد سه گانه متحدین  را تشکیل دادند.

از آنجا که این کشورها پس از ترور فرانتس فردیناند به کمک یکدیگر آمدند اعلامیه های جنگی آنها با اثری دومینو وار موجب درگیری تمام جهان در یک جنگ تمام عیار شد. CNN تحولات اساسی اولین سال جنگ جهانی اول را اینگونه لیست می کند:

28 ژوئن 1914 – گاوریلو پرنسیپ فرانتس فردیناند را ترور کرد.

28 ژوئیه 1914 – اتریش-مجارستان به صربستان اعلان جنگ داد.

2 آگوست 1914 – امپراتوری عثمانی (ترکیه) و آلمان یک پیمان مخفی اتحاد را امضا کردند.

3 آگوست 1914 – آلمان به فرانسه اعلان جنگ داد.

4 آگوست 1914 – آلمان با حمله به بلژیک انگلیس را به اعلام جنگ علیه آلمان سوق داد.

10 آگوست 1914- اتریش-مجارستان به روسیه حمله کرد.

با پیشروی جنگ اقدامات متجاوزانه دیگر کشورها از جمله ایالات متحده را به درگیری کشاند. بسیاری از کشورهای دیگر از جمله استرالیا، هند و بیشتر مستعمرات آفریقا به دستور حاکمان امپراتوری خود در جنگ شرکت کردند.

البته اکنون بسیاری از مورخان نظریه اتحاد را بسیار ساده انگارانه می دانند. گری شفیلد مورخ نظامی می گوید: جنگ جهانی اول نه به طور تصادفی بلکه با طراحی قبلی آغاز شد.

کدام کشور آغازگر جنگ جهانی اول بود؟

در این بین یک سوال اساسی مطرح است که واقعا شروع جنگ جهانی اول از کدام کشور بود؟ طبق نظر مورخان نمی توان تنها یک کشور را عامل اصلی شروع جنگ جهانی اول دانست اما در این میان نقش اصلی و اساسی آلمان در شکل گیری و پیشروی جنگ غیر قابل انکار است. آلمان در آن زمان به تنهایی قدرت داشت که در ژوئیه 1914 با عقب نشینی از ایجاد این فاجعه جلوگیری کند اما نه تنها چنین کاری نکرد بلکه با پشتیبانی از اتریش برای حمله به صربستان آتش جنگ را شعله ور کرد. در مرحله بعدی می توان گفت صربستان با ملی گرایی و توسعه طلبی موجب گسترش جنگ جهانی اول شد و می توان از او به عنوان دومین کشور مقصر در شروع جنگ جهانی اول یاد کرد.

چرا ایالات متحده به جنگ پیوست؟

پاتریک گریگوری نویسنده معروف بی بی سی می گوید تا زمانی که کنگره آمریکا در آوریل 1917 به آلمان اعلام جنگ کرد رئیس جمهور وودرو ویلسون از تمام توان خود برای دور نگه داشتن کشور از آتش جنگ جهانی اول استفاده کرد. علی رغم وحشت گسترده در ایالات متحده از گزارش های چاپ شده در روزنامه ها در مورد جنایات آلمان ها علیه غیرنظامیان، احساس عموم مردم آمریکا در اولین سال جنگ جهانی اول این بود که مردان آمریکایی نباید جان خود را در یک جنگ اروپایی به خطر بیندازند.

اما همه این شرایط در ماه مه سال 1915 شروع به تغییر کرد زیرا یک قایق آلمانی هنگام عبور از اقیانوس اطلس هواپیمای مسافربری انگلیسی Lusitania را غرق کرد و باعث کشته شدن 1198 نفر از 1962 سرنشین آن شد. این حمله شوک و خشم را در سراسر جهان برانگیخت. در میان کشته شدگان 128 آمریکایی وجود داشت که فشار قابل توجهی به دولت وارد کرد تا از موضع بی طرفانه خود در جنگ جهانی اول دست بردارد. ناظران و دولتمردان وقت خیلی زود به این باور رسیدند که تغییر در احساسات عمومی مردم آمریکا ورود آمریکا به جنگ را اجتناب ناپذیر می کند و هشت هفته بعد کنگره قطعنامه ای را مبنی بر اعلام جنگ علیه آلمان تصویب کرد.

 

افراد موثر در شروع جنگ جهانی اول

روزنامه گاردین شش نفر را معرفی می کند که از منظر انگلیس بیشترین نقش را در حوادث منجر به شروع جنگ جهانی اول داشتند:

  • شاه ویلهلم دوم، حاکم امپراتوری آلمان
  • دیوید لوید جورج وزیر مالیات بریتانیا
  • تزار نیکلاس دوم روسیه
  • فرانس فردیناند
  • هربرت آسکوئیت نخست وزیر انگلیس
  • ادوارد گری وزیر امور خارجه بریتانیا

تاریخ در نهایت انتظار داشت بشریت و حاکمان جهان از این جنگ بی حاصل و تخریب گر درس های بسیاری بگیرد که در نهایت چنین نشد و ما متاسفانه پس از آن نیز شاهد شروع جنگ جهانی دوم و جنگ های کوچک و بزرگ در گوشه و کنار دنیا بودیم.

توسط ویکیچه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.